KÜLTÜREL MİRASI KEŞFET · KÖKENİ TANIMA HAREKETİTÜRKİYE’DEN DÜNYAYA
KÖKENİN İZİNDE · DÜNYANIN İŞARETLERİ

Türk Mirasından Dünya Coğrafi İşaretlerine

Kökenini Tanı. Değerini Bil. Mirasını Koru.

Türkiye'den başlayarak dünyanın tescilli coğrafi işaretlerini keşfedin. Bir ürünün nereden geldiğini, neden özel olduğunu ve doğru işareti nasıl tanıyacağınızı öğrenin.

Kurucularımızın yazılarını okuyun →

BİR ÜRÜNÜN YÖRESİYLE BAĞI

Kökenini tanıyın.

Coğrafi işaret, bir ürün adının yöresiyle bağlantısını korur.

Menşe adıMahreç işaretiGeleneksel ürün adı
Ayrıntılı filtreler
⌖ Türkiye’yi il ve ilçeye göre keşfet
Öneri: Ezine Peyniri, Çatalca Ormanlı Pirinci, Champagne…Coğrafi işaret nedir?
DÜNYA COĞRAFİ İŞARETLERİ

Dünyanın mirasını keşfet.

Ülke, bölge veya ürün adıyla araştırın. Harita üzerindeki noktalar ürünün tam üretim alanını değil, mevcut veri setindeki yaklaşık bölge merkezini gösterebilir.

Yaklaşık coğrafi konumlarNoktalar tescilli üretim alanının kesin sınırı değildir.
Kökenler haritasıHarita bağlantısı bulunmazsa ürün listesini kullanabilirsiniz.
Yakındaki ürünleri göstermek için konum izni verebilir veya ülke seçebilirsiniz.
Harita ve mesafeler nasıl hesaplanır?

Mesafe, ürünün ilişkilendirildiği il/ilçe referansına göredir. Noktalar üretici veya mağaza adresi değildir. Ülke işaretleri ürünleri ülkeye göre süzer; yakınlık hesabında kullanılmaz.

Konumunuz yalnızca bu sekmede kullanılır; kaydedilmez veya GeOrigin sunucusuna gönderilmez.

GeoNames · CC BY 4.0 · GeoNames · Natural Earth
georigin GÜNDEM

Coğrafi İşaretlerden Haberler

Türkiye'den ve dünyadan tescil gelişmeleri, araştırmalar, denetim uygulamaları. Her haberde kaynak ve yayın tarihi bulunur.

Haberlerde kaynağın yayın tarihi gösterilir. Başvuru, tescil, araştırma ve etkinlik gelişmelerini kaynak bağlantısıyla inceleyebilirsiniz.
BAKIŞ AÇILARI

Editoryal

Coğrafi işaretler üzerine kurucularımızdan iki bakış.

Tüm editoryal yazılar →
MERAK ETTİĞİNİZ KADAR ÖĞRENİN

Coğrafi işaretleri tanıyın

Bir peynirin, pirincin veya el sanatının adı neden bir yöreyle anılır? Başlıkları açarak kısa açıklamaları ve örnekleri inceleyin.

Coğrafi işaret nedir, neden korunur?
01 · İLK ADIM

Coğrafi işaret nedir?

Bir ürünün adı, yalnızca ne olduğunu değil, nereden geldiğini ve o yerle nasıl bir bağ kurduğunu da anlatabilir.

Coğrafi işaret, belirli bir yerle bağlantılı niteliği, ünü veya özellikleri bulunan bir ürünün adını korur. Türkiye’de bu koruma menşe adı veya mahreç işareti olarak tescil edilir.

Tescil, adın resmî sicile kaydedilmesidir. Şartname ise bu adı kullanabilmek için hangi bölgede, hangi hammaddelerle ve nasıl üretim yapılacağını; ürünün özelliklerini ve denetim düzenini açıklayan kural belgesidir.

Ne anlama gelir?

Korunan adı kullanmak isteyen üretici, ilgili ürünün şartnamesine uymalıdır.

Ne anlama gelmez?

Ürünün otomatik olarak organik, daha sağlıklı veya bütün benzerlerinden üstün olduğu anlamına gelmez.

Ürün dosyasını okurken karşınıza çıkacak dört kavram

Tescil

Ürün adının yetkili kurumun siciline kaydedilmesi.

Şartname

Korunan adın kullanım koşullarını açıklayan ürün kural belgesi.

Tescil ettiren

Adın korunması için başvuran ve sicilde belirtilen kuruluş.

Denetim mercii

Üretimin ve adın kullanımının ilgili kurallara uygunluğunu kontrol eden yapı.

02 · KORUMANIN AMACI

Coğrafi işaretler neden korunur?

Bir adı korumak; o adın arkasındaki üretim bilgisini, yerel emeği ve kültürel mirası görünür kılmaya yardımcı olur.

Tüketicinin doğru bilgiye ulaşması

Bir ürünün ününden yararlanılarak yanıltıcı bir adla satılmasını önlemeyi amaçlar. Tüketici, adın hangi kuralları ifade ettiğini öğrenebilir.

Üreticinin emeğinin korunması

Kurallara uygun çalışan üreticilerin ortak ününe ve yerel üretim bilgisine sahip çıkılmasını destekler.

Geleneksel bilginin aktarılması

Hammaddelerin seçimi, üretim ustalığı ve yöreyle kurulan bağ kayıt altına alınır. Ancak tescil, tek başına ekonomik veya çevresel başarı garantisi değildir.

Örnek: Ezine Peyniri’ni tanımak, yalnızca peynirin adını öğrenmek değildir; süt karışımını, olgunlaştırma yöntemini ve bu üretim bilgisini yaşatan yöreyi de anlamaktır.

Menşe, mahreç ve geleneksel ürün adı
03 · KORUMA TÜRLERİ

Menşe adı, mahreç işareti ve geleneksel ürün adı

Amblemin rengi bir başlangıçtır. Asıl önemli olan, her koruma türünün hangi bağı veya geleneği tanımladığını anlamaktır.

Menşe adı

Menşe adı

Coğrafyayla en güçlü bağı kurar: ürünün temel nitelikleri yöreden kaynaklanır ve bütün üretim aşamaları belirlenen alanda gerçekleşir.

Örnek ürün

Ezine Peyniri

Süt kaynağı, üretim bölgesi ve yöntem birlikte değerlendirilir.

Ne anlama gelmez?

Her beyaz peynir bu adı taşıyamaz.

Mahreç işareti

Mahreç işareti

Ürünün niteliği veya ünü belirli bir yerle bağlantılıdır. En az bir üretim aşaması yöreye bağlıdır; ürüne özgü şartname ayrıca okunmalıdır.

Örnek ürün

Adana Kebabı

Tescilli adın kullanımı, tarif ve üretim koşullarına bağlıdır. Adana Kebabı şartnamesi koşulları korunarak diğer yörelerde üretime de izin verir.

Ne anlama gelmez?

Menüde adının bulunması, işletmenin kurallara uyduğunu tek başına kanıtlamaz.

Geleneksel ürün adı

Geleneksel ürün adı

Coğrafi işaretin bir alt türü değildir. Koruma belirli bir coğrafyadan çok geleneksel ad, yöntem veya bileşimle ilgilidir.

Örnek ürün

Ezo Gelin Çorbası

Türkiye’de geleneksel ürün adı koruması, tescilli adın ilgili amblemle birlikte kullanımına bağlıdır.

Ne anlama gelmez?

“Geleneksel” yazan her ürün bu sistemde tescilli değildir.

Resmî amblem, koruma sistemini tanıtır. Belirli bir paketin veya işletmenin gerçekten kurallara uygunluğu; ürün bilgileri, izlenebilirlik ve denetimle birlikte değerlendirilir.

Kaynak: TÜRKPATENT — koruma türleri

Bir örnek üzerinde görelim: Adana Kebabı

Adı koruyan kurallar, hazırlama ve sunum yöntemini de tanımlar. Aşağıdaki sıra, yöntemin temel adımlarını gösterir; eksiksiz tarif veya üretim talimatı değildir.

  1. Etin hazırlanması
  2. Zırhla kıyılması
  3. Şişe geçirilmesi
  4. Közde pişirilmesi

Önemli ayrım: Şartname, koşullar korunarak başka yörelerde üretime de izin verir. Bu nedenle bir mahreç işaretini yalnızca haritadaki şehir adına bakarak yorumlamamak gerekir.

Adana’nın konumu — OpenStreetMap. Bu gösterim tescilli üretim sınırını veya uygun işletmeleri göstermez.

Kaynak: Adana Kebabı şartnamesi

Alışverişte nelere bakmalıyım?
04 · SATIN ALIRKEN

Coğrafi İşaretli Bir Ürün Nasıl Tanınır?

Önce tam ürün adını bulun. Ardından bu ürüne ve koruma ülkesine uygun amblemi, üretici bilgilerini ve ürüne özgü şartları birlikte inceleyin.

ÖĞRETİCİ ETİKET ŞEMASI · GERÇEK AMBALAJ DEĞİLDİR
1

Ezine Peyniri

2Menşe adı

3Üreticinin adı ve iletişim bilgileri

4Olgunlaşma süresi: … ay

5Parti ve izlenebilirlik bilgileri

Gerçek ambalajdaki tasarım ve yerleşim değişebilir. Ürüne özgü logo bu şemada yeniden çizilmemiştir.

1Tam tescilli adı karşılaştırın

“Yöresel peynir” gibi genel ifadelerle yetinmeyin. Ezine Peyniri adını ürün profiliyle karşılaştırın.

2Doğru amblemi tanıyın

Bu örnekte Türkiye’nin kırmızı menşe adı amblemi söz konusudur. Şartnamedeki Ezine Peyniri logosu da kontrol edilir.

3Üreticiyi belirleyin

Üretici ve üretim yeri bilgilerini okuyun. Satıcının adresiyle üretim bölgesini aynı şey sanmayın.

4Ürüne özgü koşulu bulun

Ezine Peyniri şartnamesinde olgunlaşma en az sekiz aydır ve sürenin etikette ay olarak belirtilmesi istenir. Bu koşul bütün peynirlere genellenmez.

5Şüphede bilgi isteyin

Ambalaj bilgileri eksik veya çelişkiliyse üreticiye sorun. Ürün profilindeki denetim merciini ve kaynak bilgisini kullanın; görünüş veya fiyat tek başına yeterli değildir.

Ne öğrenebiliriz?

Tescilli adın hangi şartları ifade ettiğini ve satın alırken hangi bilgileri karşılaştıracağımızı öğrenebiliriz.

Neyi tek başımıza kesinleştiremeyiz?

Etikete bakarak bütün üretim sürecini veya her partinin uygunluğunu test etmiş olmayız. Denetim ve izlenebilirlik bu nedenle önemlidir.

Dünyadaki sistemler nasıl çalışır?
05 · TÜRKİYE’DEN DÜNYAYA

Türkiye’de ve dünyada sistemler aynı mı?

Hayır. Amaçlar benzer olsa da koruma türleri, hukuki kapsam ve amblem kuralları ülkeye ve ürün grubuna göre değişir.

EU PDO

PDO — korumalı menşe adı

Ürünün coğrafyayla güçlü bağını anlatan AB korumasıdır. Parmigiano Reggiano bu sistemdeki örneklerden biridir.

EU PGI

PGI — korumalı coğrafi işaret

Ürünün niteliği veya ünüyle yöre arasındaki bağı korur. Bütün hammaddelerin aynı bölgeden gelmesi gerektiği varsayılmaz; ürün şartnamesi belirleyicidir.

EU TSG

TSG — geleneksel özellik garantisi

Coğrafi kökenden çok geleneksel yöntem veya bileşime odaklanan ayrı bir AB kalite sistemidir. Türkiye’nin geleneksel ürün adı sistemiyle bire bir aynı hukuk düzenlemesi değildir.

AB amblemlerinin kullanım koşulları gıdalarda, şaraplarda ve alkollü içkilerde aynı değildir. Örneğin gıda için verilen bir amblem kuralını bütün içeceklere uygulamayın.

Aynı ürün, birden fazla koruma

Bir ürün Türkiye’de tescilli olabilir ve ayrıca AB’de veya başka bir ülkede korunabilir. Bunlar iki farklı ürün değil, aynı adın farklı hukuk bölgelerindeki kayıtlarıdır.

Ulusal tescil, küresel koruma değildir

Bir ülkedeki tescil, adın otomatik olarak bütün dünyada korunduğunu göstermez. Ürün profilinde köken ülkesini ve koruma bölgesini ayrı ayrı okuyun.

Diğer ülkelerin sistemlerini aşağıda inceleyin ↓
georigin

Dünyada Koruma Sistemleri

TÜRKPATENT

Türkiye’deki başvuru ve tescil kayıtlarını, ürün şartnamelerini ve amblem kurallarını araştırın.

Resmî kaynak ↗

European Commission eAmbrosia

AB’deki tarım ve gıda ürünleri, şaraplar ve alkollü içkiler için başvuru, tescil ve değişiklik kayıtlarını inceleyin.

Resmî kaynak ↗

DEFRA UK GI register

Gıda ve içecek adlarının İngiltere, İskoçya ve Galler’deki koruma kayıtlarını araştırın. Kuzey İrlanda’da AB sistemleri uygulanır.

Resmî kaynak ↗

MAFF

Japonya Tarım, Orman ve Balıkçılık Bakanlığının tescilli ürün listelerini inceleyin. Alkollü içkiler için Ulusal Vergi Dairesinin kaynaklarına başvurulur.

Resmî kaynak ↗

IP India

Hindistan’ın Coğrafi İşaretler Sicilinden başvuruları, tescilli adları ve ilgili resmî belgeleri araştırın.

Resmî kaynak ↗

CNIPA

Çin’in fikrî mülkiyet kurumu CNIPA üzerinden coğrafi işaret duyurularını ve resmî koruma kaynaklarını araştırın.

Resmî kaynak ↗

Swiss IPI / IGE

İsviçre’de ürün grubuna göre yetkili kaynak değişir. Tarım ürünlerinde Federal Tarım Dairesi, tarım dışı ürünlerde Fikrî Mülkiyet Enstitüsü üzerinden araştırma yapabilirsiniz.

Resmî kaynak ↗

INPI Brasil

Brezilya’nın fikrî mülkiyet kurumu INPI üzerinden coğrafi işaret başvurularını, tescilli adları ve koruma türlerini inceleyin.

Resmî kaynak ↗

EUIPO · AB el sanatları ve sanayi ürünleri

AB’de bu ürünler için coğrafi işaret başvuruları 1 Aralık 2025’te başladı. Dokuma, seramik ve doğal taş gibi ürünlerin kökenle bağını ve başvuru koşullarını EUIPO kaynaklarından öğrenebilirsiniz.

Resmî kaynağı inceleyin ↗

MyIPO · Malezya

Malezya’daki coğrafi işaretleri MyIPO’nun ulusal arama hizmeti ve yönlendirdiği ASEAN sicili üzerinden araştırabilirsiniz.

Resmî kaynağı inceleyin ↗
Merak edilen sorular
BİLGİDEN KÜLTÜREL MİRASA

Altı başlık. Tek bir amaç.

Platformun bilgi çatısı, hazırladığımız kitabın altı ana araştırma alanından besleniyor; kolay anlaşılır içeriklerle kamuyla buluşuyor.

Başlıkları açın: her konuda açıklama, günlük hayat örneği ve öğrenilecek temel kavramları bulacaksınız.

30 SANİYELİK BİLGİ TESTİ

Gerçekten biliyor muyuz?

Coğrafi işaret farkındalığını artırmak küçük sorularla başlar.

Bir ürünün adında şehir ismi olması, o ürünün otomatik olarak coğrafi işaretli olduğu anlamına gelir mi?
AKLINIZDAKİ SORULAR

Sık Sorulan Sorular

Temel ayrımları gerçek alışveriş durumları üzerinden açıklıyoruz.

Coğrafi işaret bir marka mıdır?

İkisi de ayırt edicilik sağlar ancak aynı şeyi korumaz. Marka, bir işletmenin mal veya hizmetlerini ayırt eder. Coğrafi işaret ise ürün adıyla belirli bir yer arasındaki bağı korur. Üreticinin kendi markası ile coğrafi işaretli ad aynı ambalajda yer alabilir.

Coğrafi işaretli her ürün organik midir?

Hayır. Coğrafi işaret, köken bağlantısı ve ürüne özgü kurallarla ilgilidir. Organik üretim ayrı bir sertifikasyon sistemidir. Örneğin bir peynirin coğrafi işaretli olması, sütünün organik üretimden geldiğini kendiliğinden göstermez.

Tescilli bir ürün her zaman daha kaliteli veya daha sağlıklı mıdır?

Tescil, ürün için belirli nitelikleri ve üretim kurallarını tanımlar; bütün benzer ürünler arasında bir üstünlük sıralaması yapmaz. Besin değeri, hijyen, sağlık iddiaları ve kişiye uygunluk ayrıca değerlendirilir. “Coğrafi işaretli” ifadesi tek başına sağlık beyanı değildir.

Coğrafi işaretli bir ürünü herkes üretebilir mi?

Korunan adı kullanmak, yalnızca tescil ettiren kuruluşa ait bir üretim ayrıcalığı değildir. İlgili üretim alanı ve şartname koşullarını karşılayan üreticiler, tabi oldukları bildirim ve denetim yükümlülüklerine uyarak bu adı kullanabilir. Koşullar her ürün için ayrıca incelenmelidir.

Bir ürün birden fazla ülkede korunabilir mi?

Evet. Ulusal tescil, AB koruması ve diğer ülkelerdeki kayıtlar aynı ürün için ayrı ayrı bulunabilir. Korumanın nerede geçerli olduğunu anlamak için köken ülkesine değil, ilgili koruma kaydının yetki alanına da bakılır. Bir ülkedeki tescil bütün dünyada otomatik koruma sağlamaz.

Ürünü o şehirden satın almak yeterli midir?

Hayır. Bir peyniri Ezine’den satın almak, onun Ezine Peyniri şartnamesine uygun üretildiğini tek başına kanıtlamaz. Tam ürün adı, üretici, üretim bölgesi, doğru amblem ve ürüne özgü etiket koşulları birlikte kontrol edilir.

Tescil ettiren ile denetim mercii aynı şey midir?

Tescil ettiren, adın korunması için başvuran ve kayıtta belirtilen kuruluştur. Denetim mercii, şartnamedeki kurallara uygunluğu kontrol etmekle görevlidir. Aralarında kurumsal bağ bulunabilir; görevleri aynı değildir. Ürün profillerinde bu nedenle ayrı alanlarda gösterilirler.

Amblemi gördüğümde başka kontrol yapmama gerek yok mu?

Amblem önemli bir işarettir; tek başına bütün üretim sürecinin kanıtı değildir. Üretici ve etiket bilgilerini ürünün şartlarıyla karşılaştırın. Eksik veya şüpheli kullanımda üreticiye, tescil ettirene veya ilgili denetim merciine bilgi için başvurabilirsiniz.

Bazı ürünlerde neden fotoğraf veya ayrıntı eksik?

Yanlış bir fotoğrafı doğru ürünmüş gibi göstermiyoruz. Ürün eşleşmesi ve kullanım hakkı doğrulanmış görsel ekliyoruz. Üretim, denetim ve etiket ayrıntılarını da resmî belgelerle kontrol ettikçe yayımlıyoruz. Eksik alanlar “doğrulanıyor” şeklinde belirtilir; boşluklar tahminle doldurulmaz.

BİZE ULAŞIN

Soru ve öneriler

Sorunuzu, önerinizi veya düzeltme talebinizi paylaşın. Editoryal katkı ve iş birliği önerilerinizi de bu formdan iletebilirsiniz.

info@georiginsearch.com

Ürün bilgileri ve kaynaklarla ilgili sorularınızı paylaşabilirsiniz.

Formun gönderim durumu işlem sonunda gösterilir.
KURULUŞ HİKÂYEMİZ

Neden GeOrigin'i Kurduk?

Çünkü bir ürünün kökenindeki hikâye, bir etiket ile veri tabanı arasında kaybolmamalı.

“

Bir peynir nesillerin bilgisini, bir pirinç tanesi yaşadığı coğrafyayı, bir yöresel ürün ustasının emeğini taşır. Coğrafi işaretler bu bağı geleceğe aktarmamıza yardımcı olur.

Kökenini tanı. Değerini bil. Mirasını koru.

georigin'i, coğrafi işaretlerin yalnızca uzmanların değil, ürünü satın alan herkesin anlayabileceği bilgiler olması gerektiğine inanan iki gıda bilimci olarak kurduk.

Yolculuğumuzun kalbinde Türk kültürel mirası var. Türk coğrafi işaretlerini dünyada görünür kılarken Fransa'dan Almanya'ya, İtalya'dan Asya'ya tüm toplumların kendi özgün mirasını aynı özenle tanımayı önemsiyoruz.

Tescil kayıtlarını, üretim şartlarını ve denetim düzenlerini anlaşılır tüketici rehberlerine dönüştürerek bir ürünün neden özel olduğunu, hangi işaretin neyi garanti ettiğini ve neyi garanti etmediğini açıklıyoruz.

Bağımsız bilgiBilimsel sorumlulukYaşayan miras
İKİ KURUCU · ORTAK BİR AMAÇ

georigin'in arkasındaki isimler

Gıda bilimi, araştırma, inovasyon ve kültürel mirasa karşı ortak sorumluluk.

Dr. Elif Güngör Reis
KURUCU ORTAK · GIDA TEKNOLOJİLERİ VE İNOVASYON

Dr. Elif Güngör Reis

LinkedIn ↗

Kimya mühendisliği doktoru; gıda teknolojileri, temiz etiketli bileşenler, Ar-Ge, inovasyon, girişimcilik ve bilimsel bilginin ticarileştirilmesi alanlarında çalışıyor. Coğrafi işaretlerin tüketici tarafından anlaşılmasını ve Türk ürünlerinin uluslararası görünürlüğünü önemsiyor.

Dr. Fahri Yemişçioğlu
KURUCU ORTAK · GIDA BİLİMİ VE AKADEMİ

Dr. Fahri Yemişçioğlu

LinkedIn ↗

Gıda bilimi ve teknolojileri alanında akademik çalışmalar, araştırma ve üniversite–sanayi iş birlikleri deneyimine sahip. Geleneksel üretim yöntemlerinin, ürün kimliğinin ve coğrafi işaretlerin bilimsel perspektifle ele alınmasına katkı sunuyor.